ISLE OF SKYE
door Pim van der Maden
Pim van der Maden
Schotland. Isle of Skye. Storm, leegte en rauwe schoonheid.
In 1975 begon mijn liefde voor het Schotse landschap tijdens een stormachtige overtocht op mijn achttiende verjaardag. Wat volgde was een levenslange verbondenheid met de Schotse Hooglanden en in het bijzonder het Isle of Skye — een plek waar landschapsfotografie voor mij geen techniek is, maar een vorm van overgave.
Het Isle of Skye is voor veel landschapsfotografen een van de meest inspirerende locaties in de Schotse Hooglanden. Voor mij voelt het inmiddels als thuiskomen.
Sommige reizen beginnen niet op een kaart.
Ze beginnen in je buik.
Op 14 oktober 1975 werd ik achttien. Met een rugzak en een mengeling van bravoure en nieuwsgierigheid vertrok ik naar Hoek van Holland, om vandaar met de ferry naar Harwich over te steken. Alleen.
Er stond storm op het Kanaal.
De boot stampte van links naar rechts. Het ene moment sloeg het water tot aan de reling, het volgende moment leek het alsof we boven een afgrond hingen. Veel passagiers waren zeeziek. Het was rauw, ongemakkelijk en intens.
Ik had geen last van zeeziekte. Ik stond aan dek en keek naar het geweld van water en wind. Geen angst. Alleen ontzag.
Dat was mijn eerste les in landschapsbeleving:
natuur is geen decor. Natuur is een kracht.
Via Londen stapte ik op King’s Cross Station over op de trein naar Edinburgh. Een reis die bijna twee keer zo lang duurde als gepland. Midden in de nacht kwam ik aan.
Daar begon mijn liefde voor Schotland.
De eerste ontmoeting met het Isle of Skye
In 1986 reisde ik samen met Rita door Engeland en Schotland. Sinds 1979 zijn we samen, en reizen is altijd een deel van ons leven geweest.
Tijdens die reis kwamen we voor het eerst op het Isle of Skye — toen nog per ferry. De brug was er nog niet.
Ik herinner me de aankomst nog scherp. Het landschap was ongerept, leeg, bijna tijdloos. Rotsen, zee, luchten die voortdurend veranderden. Geen spektakel, maar karakter.
Hier begreep ik voor het eerst wat het Schotse landschap zo bijzonder maakt voor landschapsfotografie:
de combinatie van ruimte, stilte en dreiging.
Ik maakte veel foto’s. Maar belangrijker: ik voelde iets verschuiven.
Landschapsfotografie op Skye tijdens storm en harde wind
In 2010 keerde ik terug naar Skye met een concreet doel: een serie 8×10” polaroids maken met mijn Sinar. Groot formaat, traag werken, volledige concentratie.
Maar Skye besliste anders.
Het waaide zo hard dat ik met beide handen mijn statief moest vasthouden. Iedere handeling werd een gevecht. Na 2,5 uur had ik één redelijk gelukte opname.
Frustratie maakte plaats voor inzicht.
Soms moet je je plan loslaten om trouw te blijven aan wat het landschap van je vraagt.
Ik stapte over op mijn Mamiya digitale middenformaatcamera en maakte een zwart-wit serie. De hele week bleef het stormen. Geen zachte zonsopkomsten. Geen idyllische kleuren.
Alleen wind. Wolken. Beweging.
En juist daar ontstond de serie die het meest bij mij past.
De zwart-wit beelden verwerkte ik later in een video waarvoor componist Coen Dassen https://www.instagram.com/coendassen/ een passende compositie schreef.
Wat het Schotse landschap mij leerde over fotografie
Het Isle of Skye leerde mij dat landschapsfotografie niet draait om controle.
Het draait om overgave.
De storm in 1975.
De vertraagde trein.
De mislukte polaroids in 2010.
Ze waren geen obstakels. Ze waren richtingaanwijzers.
Het Schotse landschap dwingt je om los te laten.
Om niet te zoeken naar perfecte omstandigheden, maar naar echtheid.
Voor veel fotografen is Skye een bucketlist-bestemming.
Voor mij is het een leermeester.
Waarom het Isle of Skye blijft inspireren
In de afgelopen zestien jaar ben ik meerdere keren teruggekeerd naar Skye, ook als reis- en workshopleider. Iedere keer zie ik hoe het landschap iets anders oproept bij deelnemers.
Sommigen zoeken licht.
Anderen zoeken rust.
Weer anderen zoeken avontuur.
Maar iedereen voelt de kracht van deze plek.
Na al die jaren voelt Skye niet als een bestemming, maar als een uitnodiging.
Een plek die blijft
En als ik heel eerlijk ben…
Skye is voor mij niet alleen een locatie voor landschapsfotografie. Het is een draad door mijn leven.
Van die achttienjarige jongen op een stampende ferry tot de man die nu samen met Rita terugkeert naar dezelfde kustlijnen.
We zijn samen ouder geworden. Maar daar — tussen wind en wolken — voelt het soms alsof verleden en heden elkaar aanraken. Alsof die jongen van achttien nog steeds aan dek staat, met de storm in zijn gezicht.
Misschien is dat wat een plek tot thuis maakt.
Niet omdat je er woont.
Maar omdat een deel van jezelf er altijd is gebleven.